09:51 PM 11/07/2021  | 

Gần biển, nhiệt độ không bao giờ thấp hơn 4oC vào mùa đông và vượt quá 26oC vào mùa hè, đã kiến tạo nên vẻ đẹp hoang sơ và đầy quyến rũ của thiên nhiên. Bạch Mã nhanh chóng trở thành một trong những khu nghỉ mát đẹp nhất xứ Đông Dương vào thế kỷ 20.

Căn nhà nghỉ giữa rừng thông. Nguồn: Trung tâm Lưu trữ quốc gia I

Năm 1932, với ý tưởng tìm địa điểm thuận lợi để xây dựng một khu nghỉ mát trên núi cao gần Huế, viên kỹ sư cầu đường Girard đã thăm dò rặng núi Truồi và khối núi Bạch Mã gần quốc lộ 1, đối diện với biển, giữa Huế và đèo Hải Vân.

Việc cách xa Đà Lạt cộng với chi phí đi lại và ăn ở tốn kém tại khu nghỉ mát ở khu vực phía Nam Đông Dương này khiến cho các kỳ nghỉ hè của nhiều gia đình trung lưu định cư ở Huế và các tỉnh lân cận trở nên khó thực hiện.

Bà Nà - khu nghỉ mát trên núi nhỏ bé khi đó đã được thiết lập trên vịnh Đà Nẵng song vì lối đi lên khá khó khăn, nhất là phải vượt qua đèo Hải Vân, đã làm cho khu nghỉ này ít thuận lợi đối với người dân Huế.

Trong các cuộc thám sát thực hiện vào ngày 28 và 29-7-1932, Girard đã quyết định chọn núi Bạch Mã, khối núi cao 1.450m chế ngự đầm Cầu Hai, cách phía Nam Huế 40km.

Ngay trong năm 1933, khu Công chính Trung Kỳ đã cho xây dựng tại Bạch Mã một căn nhà gỗ để trải nghiệm kỳ nghỉ hè đầu tiên tại đây.

Điều này đã được xác chứng. Quả thực, Bạch Mã là một trong những khu nghỉ mát trên núi có khí hậu dễ chịu nhất Đông Dương. Nhờ gần biển, nhiệt độ nơi đây không bao giờ thấp hơn 4oC vào mùa đông và vượt quá 26oC vào mùa hè.

Từ tháng 2 đến tháng 5, nhiệt độ nơi đây mát mẻ, dao động từ 10 - 22 độ. Đây là giai đoạn đẹp nhất trong năm với cánh rừng đầy hoa và khí hậu ôn hòa.

Từ tháng 6 đến tháng 9, những buổi ban mai rực rỡ nắng vàng, xen lẫn vào các buổi chiều là một vài cơn mưa dông ngắn ngủi. Vào buổi sáng và về đêm, nhiệt độ rơi vào tầm 18 độ, không khí trở nên dịu mát hơn.

Vào cuối tháng 9 bắt đầu xuất hiện những trận mưa lớn và kéo dài 3 tháng phù hợp với chế độ mưa của miền Trung.

Năm 1934, người ta cho xây dựng một con đường ghế kiệu. Đây cũng là tuyến đường duy nhất đảm bảo việc di chuyển tới khu nghỉ mát trong thời gian dài. Khó khăn là thế nhưng cư dân Huế vẫn không lùi bước, họ đã bị quyến rũ bởi viễn cảnh về tương lai của Bạch Mã. Nhờ có sự đầu tư, tính bền bỉ và và sự nỗ lực không ngừng, họ đã buộc chính quyền phải quan tâm đến hoạt động của họ và tham gia tích cực vào việc quy hoạch khu nghỉ mát. Niềm tin của những người đi tiên phong vào tương lai của Bạch Mã thật đáng trân trọng.

Năm 1936, 17 căn nhà gỗ đã được xây dựng trên đường phân thuỷ. Năm 1937, một đường ô tô chạy được đã thông tuyến cho tới độ cao 500m. Hoàn thành vào năm 1938, tuyến đường này góp phần tích cực vào sự phát triển của khu nghỉ mát. 40 căn nhà gỗ sau đó đã được dựng thêm. Năm 1940, một khoản kinh phí trị giá 20.000 đồng bạc Đông Dương cấp cho Ngân sách xứ Trung Kỳ nhằm nâng cấp tuyến đường cũ, đoạn từ km.3 đến km.5 vốn không thể lưu thông do thường xuyên bị ngập úng vào mùa mưa bão và mở rộng mặt bằng tuyến đường dịch vụ dẫn tới khu nghỉ mát Bạch Mã từ km 0 đến km 16+040. Bên cạnh đó, để xe ô tô lưu thông được trên tuyến đường này, năm 1941 người ta còn tiến hành mở rộng và gia tăng một số công trình nhỏ (ống, cống thoát nước); xây dựng và mở rộng đường sá đoạn từ km.2+450 đến 5 và từ km 16+050 đến 19+550; lắp đặt hệ thống thoát nước trên toàn bộ tuyến đường với kinh phí lên tới 15.000 đồng bạc.

Năm 1942, 45 căn nhà gỗ mới mọc lên. Năm 1943, mặc dù việc cung ứng vật liệu gặp khó khăn, 30 nhà gỗ mới vẫn tiếp tục được xây cất, nâng tổng số nhà gỗ kiến thiết lên đến 130 nhà trong đó có nhiều căn nhà được dựng lên để phục vụ nhân viên các sở Bưu điện và Điện báo, Thương chính, Công chính…

Khu nghỉ mát chiếm diện tích 900 hecta; 300 lô được đề xuất chỉ mới chiếm một phần nhỏ vùng đất rộng lớn này và chiếm 1/10 trên tổng diện tích.

Về phía quân đội Pháp, họ đã biến lô đất 12 hecta được cấp thành một trung tâm nghỉ mát có khả năng tiếp nhận một quân số tương đối lớn (300 người Âu).

Hoạt động tiếp phẩm dồi dào được bảo đảm tại chỗ nhờ các hiệu buôn Huế và một khu chợ của người dân địa phương với nhiều mặt hàng đa dạng.

Trong tương lai gần, trang trại ở thung lũng Kim Qui (Vallée de la Tortue) hoàn toàn có đủ khả năng cung cấp nguồn lương thực và thực phẩm cho khu nghỉ mát.

Một trạm bưu điện và một tổng đài điện thoại được xây dựng cho phép những người đi nghỉ hè có thể liên lạc với bên ngoài.

Một tuyến đường dài 19km cho phép lưu thông tất cả các loại xe ô tô ở vùng núi, nối liền Huế trong khoảng hơn 1 giờ đồng hồ. Ga cầu Hai ở dưới chân rặng núi. Một dịch vụ ô tô bảo đảm vận chuyển hành khách, bưu phẩm và hàng hóa được thực hiện đều đặn.

Một hồ bơi dự kiến dành riêng cho trẻ em sẽ được xây dựng cạnh sân quần vợt. Ở trung tâm Bạch Mã, trẻ em hoàn toàn yên tâm khi vui chơi trên những bãi cỏ của công viên “Đá Reo” (Parc de la Pierre-qui-Chante). Ngoài ra, nơi đây còn có nhiều khu dạo chơi dành cho mọi lứa tuổi. Trong số đó, thung lũng Morang được coi là địa điểm hấp dẫn nhất với những thác nước hoang dã, hồ nước thiên nhiên tuyệt đẹp, những dòng suối quanh co, uốn lượn kéo dài hàng cây số, trong một khu vườn thiên nhiên thực sự với các loại cây dương xỉ, phong lan kề cận nhau, trước khi đổ dồn nước xuống tạo thành một thác nước hùng vĩ từ độ cao 600m. Nhờ vào khí hậu, các khu dạo chơi, nét quyến rũ cộng với nguồn tài nguyên vô tận, Bạch Mã thực sự là một trong những khu nghỉ mát đẹp nhất Đông Dương.

Tài liệu tham khảo:

- Tuần báo Đông Dương số 159 ngày 16/9/1943.

- Nha Tài chính Đông Dương, hs 13335, tờ 1-2, 9, 11-12

- EDT, hs 12310,12282,13436, 13730, 13707

Trần Hiền - Cầu Thái