Vùng đất này từ lâu đã được xem là điểm hội tụ giữa biển và đất liền, nơi những con sóng ôm ấp chân núi, nơi những dòng sông đổ ra đại dương. Từ câu ca xưa “Đất ta biển bạc non vàng, biển bạc Nam Hải, non vàng Bồng Miêu”, người xứ Quảng đã khẳng định Đà Nẵng - Quảng Nam là miền đất trù phú, vừa giàu tài nguyên, vừa hào phóng tình người. Và hơn thế, Đà Nẵng còn là cửa ngõ lớn nhất miền Trung, gắn liền với hành trình mở cõi và giữ nước của dân tộc.

HƯỚNG BIỂN TỪ NGÀN XƯA

Từ thế kỷ XVII, khi Hội An là thương cảng sầm uất bậc nhất phương Nam, thì Đà Nẵng đã là bến trung chuyển và sửa chữa tàu thuyền quốc tế. Sang thế kỷ XVIII, khi luồng hàng hải mở rộng, những con tàu phương Tây ra vào vịnh Đà Nẵng ngày càng nhiều, biến nơi đây thành thương cảng lớn, thay thế dần vị trí của Hội An.

Bước sang thế kỷ XIX, triều Nguyễn xác lập Đà Nẵng là hải cương trọng yếu của đất nước. Cũng trong thời kỳ này, các pháo đài An Hải, Điện Hải được xây dựng, đại bác sẵn sàng hướng ra khơi xa, tạo nên một tuyến phòng thủ vững chắc bảo vệ bờ biển.

Không chỉ là tuyến phòng ngự, Đà Nẵng còn là bàn đạp vươn ra biển lớn. Từ cửa biển này, Đội Hoàng Sa và Đội Bắc Hải ra khơi làm nhiệm vụ - vừa khai thác sản vật, vừa dựng bia, cắm mốc, trồng cây, đo vẽ bản đồ, cứu hộ tàu thuyền bị nạn. Đặc biệt, năm 1816, vua Gia Long chính thức cho thủy quân ra Hoàng Sa “xem xét, đo đạc và cắm cờ làm dấu”, tuyên bố chủ quyền quốc gia. Đến triều Minh Mạng, các hoạt động này được duy trì và mở rộng, thể hiện rõ ràng việc xác lập và thực thi chủ quyền của Việt Nam trên hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa.

Đà Nẵng vì thế không chỉ là thương cảng phồn vinh, mà còn là quân cảng chiến lược, nơi giao thoa giữa giao thương và phòng thủ, giữa mở cõi và giữ nước - biểu trưng cho khát vọng vươn ra đại dương của dân tộc Việt Nam.

GIỮ BIỂN, GIỮ NƯỚC

Ngày 31 tháng 8 năm 1858, mười hai chiến thuyền liên quân Pháp - Tây Ban Nha xuất hiện ngoài cửa biển Đà Nẵng. Rạng sáng 1 tháng 9, đại bác rền vang, khói lửa phủ kín bầu trời. Trong Đại Nam thực lục, sử chép: “Chiến thuyền Tây dương vào cửa biển Đà Nẵng bắn pháo liên thanh; trong đài cũng có bắn trả, khói lửa mù mịt.” Đó là trận đánh mở đầu cho cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp xâm lược.

Trước họng súng giặc, quân và dân Đà Nẵng - Quảng Nam đã chiến đấu kiên cường, giữ vững thành Điện Hải suốt nhiều tháng liền. Ngọn lửa chiến đấu ấy lan rộng, hun đúc nên những phong trào yêu nước sục sôi: Nghĩa Hội Quảng Nam, Cần Vương, Duy Tân – cùng những tên tuổi như Nguyễn Duy Hiệu, Phan Bá Phiến, Trần Văn Dư... Từ Đèo Le, Khe Sanh, Đầm Lao, tinh thần kháng Pháp ấy đã trở thành ngọn lửa bất diệt trong lịch sử dân tộc.

Sau Hiệp định Genève 1954, đất nước tạm chia hai miền. Đà Nẵng trở thành căn cứ quân sự trọng điểm của Mỹ ở miền Trung. Năm 1965, khi quân Mỹ đổ bộ, nơi đây trở thành tiền đồn của chiến tranh, hứng chịu bao mất mát, nhưng cũng viết nên nhiều trang sử anh hùng của quân và dân xứ Quảng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ cứu nước.

 Quân giải phóng hoàn toàn làm chủ căn cứ Nông Sơn - Trung Phước của địch, tháng 7 năm 1974. Nguồn: Bảo tàng Đà Nẵng.

Cờ giải phóng bay trên nóc Toà Thị chính Đà Nẵng ngày 29/3/1975. Nguồn: TTXVN

BIỂN GỌI TRONG HÒA BÌNH

Quảng Nam giải phóng ngày 24 tháng 3 năm 1975, và ngày 29 tháng 3 năm 1975, Đà Nẵng được giải phóng. Từ tro tàn chiến tranh, vùng đất này từng bước hồi sinh. Cảng Tiên Sa hoạt động trở lại, nối kết hàng hóa trong nước và quốc tế; tuyến đường sắt Bắc – Nam được khôi phục; các công trình thủy lợi, điện, nước được đầu tư đồng bộ, tạo nền tảng cho phát triển kinh tế biển.

Đặc biệt, Quyết định số 194-HĐBT năm 1982 về việc thành lập huyện Hoàng Sa thuộc tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng đã thể hiện tầm nhìn chiến lược của Nhà nước, tiếp tục khẳng định chủ quyền quốc gia trên vùng biển đảo thiêng liêng. Hai thập kỷ sau giải phóng, Đà Nẵng và Quảng Nam không chỉ khôi phục kinh tế, mà còn xác lập vị thế vùng động lực miền Trung, sẵn sàng cho giai đoạn phát triển mới.

Quyết định số 194-HĐBT năm 1982 về việc thành lập huyện Hoàng Sa thuộc tỉnh Quảng Nam - Đà Nẵng. Nguồn: TTLTQGIII

Năm 1997, Đà Nẵng chính thức trở thành thành phố trực thuộc Trung ương. Một thời kỳ mới mở ra – thời kỳ hướng biển để phát triển. Những công trình mang tính biểu tượng lần lượt xuất hiện: cầu Sông Hàn, cầu Rồng, cầu Thuận Phước… cùng hệ thống cảng biển, sân bay, khu công nghệ cao, khu du lịch biển Mỹ Khê, bán đảo Sơn Trà. Đà Nẵng trở thành đô thị biển năng động, là “trái tim” của miền Trung, hướng ra đại dương với tâm thế hội nhập.

Cùng với đó, tỉnh Quảng Nam chọn con đường phát triển dựa trên ba trụ cột: di sản - công nghiệp - cảng biển. Hội An, Mỹ Sơn, Cù Lao Chàm trở thành di sản thế giới, trong khi Chu Lai - khu kinh tế ven biển đầu tiên của cả nước - vươn lên thành trung tâm công nghiệp, logistics và hàng hải. Hai địa phương cùng tạo thế phát triển song hành, góp phần định hình vùng kinh tế trọng điểm miền Trung.

THÀNH PHỐ BIỂN ĐÁNG SỐNG

Bước sang thiên niên kỷ mới, Đà Nẵng trở thành hình mẫu của đô thị hiện đại và nhân văn. Những chương trình “5 không”, “3 có”, “4 an” được triển khai đồng bộ, không chỉ nâng cao đời sống người dân mà còn khẳng định thương hiệu “Thành phố đáng sống”. Những cây cầu vươn ra biển không chỉ mang ý nghĩa giao thông, mà còn biểu trưng cho khát vọng kết nối và hội nhập.

 Quyết định số 129/2000/QĐ-UB ngày 05 tháng 12 năm 2000 của Uỷ ban nhân dân thành phố Đà Nẵng về việc Ban hành kế hoạch thực hiện chương trình thành phố 05 không: không có hộ đói, không có người mù chữ, không có người lang thang xin ăn, không có người nghiện ma túy, không có giết người cướp của. Nguồn TTLTLSĐN

Từ Mỹ Khê, một trong những bãi biển đẹp nhất hành tinh, đến Lễ hội Pháo hoa Quốc tế DIFF rực rỡ sắc màu, Đà Nẵng dần trở thành điểm đến toàn cầu. Kinh tế biển, dịch vụ, du lịch, công nghệ thông tin, đô thị thông minh… đã tạo nên diện mạo mới cho thành phố bên sông Hàn.

Và đến ngày 01/7/2025, khi Quảng Nam và Đà Nẵng hợp nhất trở lại thành một đơn vị hành chính mang tên “Thành phố Đà Nẵng”, vùng đất này lại bước sang chặng đường mới của hội nhập và phát triển. Từ đô thị hạt nhân bên sông Hàn đến cực tăng trưởng Chu Lai - Núi Thành, một không gian phát triển liên hoàn đang hình thành, kết nối công nghiệp, du lịch, logistics và di sản, mở ra kỳ vọng về một trung tâm biển xứng tầm khu vực và quốc tế.

 Nghị quyết 202/2025/QH15 ngày 12/6/2025 về sắp xếp đơn vị hành chính cấp tỉnh. Theo đó, sắp xếp toàn bộ diện tích tự nhiên, quy mô dân số của thành phố Đà Nẵng và tỉnh Quảng Nam thành thành phố mới có tên gọi là thành phố Đà Nẵng.

 Bản đồ Thành phố Đà Nẵng năm 2025.

HƯỚNG RA BIỂN LỚN

Từ ngàn xưa đến hôm nay, Đà Nẵng luôn là cửa ngõ của đất nước hướng ra đại dương. Trên bản đồ Việt Nam, nơi đây vừa là vùng đất của ký ức, vừa là không gian của khát vọng. Dù được gọi bằng nhiều danh hiệu: “Thành phố của những cây cầu”, “Điểm đến hấp dẫn nhất thế giới”, hay “Thành phố đáng sống nhất Việt Nam” – thì có một điều không đổi: Đà Nẵng luôn hướng ra biển lớn để phát triển.

Tận dụng lợi thế cửa ngõ cuối cùng của tuyến Hành lang Kinh tế Đông - Tây, cùng hệ thống hạ tầng hiện đại và tầm nhìn chiến lược, Đà Nẵng đang tiến bước mạnh mẽ trên hành trình mới - trở thành thành phố biển hiện đại, thông minh và hội nhập quốc tế, xứng đáng là niềm tự hào của miền Trung và của cả nước.