Sơ đồ sân vận động SEPTO (nay là sân vận động Hàng Đẫy), nguồn:TTLTQGI
Trong quá trình quy hoạch và mở rộng Hà Nội về phía Nam vào những năm 1930, chính quyền đã thu hồi một khu đất rộng khoảng 3 ha vốn thuộc sở hữu của Trường Thể dục Hà Nội. Để bù đắp, nhà trường được cấp một khu đất khác có diện tích tương tự, nằm giữa làng Bích Câu và phố Hàng Đẫy cũ[1]. Từ thời điểm này, khu đất trên bắt đầu được sử dụng làm nơi tổ chức các hoạt động thể dục thể thao và dần được người dân quen gọi là bãi đá bóng Hàng Đẫy.
Trường Thể dục Hà Nội do các ông Nguyễn Quý Toản và Bùi Đình Tịnh sáng lập năm 1918, với mục đích khuyến khích phong trào rèn luyện thân thể trong thanh niên Việt Nam. Trong bối cảnh xã hội đương thời, việc phát triển thể dục thể thao còn được xem là một cách nâng cao thể lực và khẳng định tinh thần tự cường của người Việt. Từ chủ trương đó, hai ông đã quyết định chuyển đổi Trường Thể dục Hà Nội thành một tổ chức hội đoàn với quy mô rộng hơn mang tên Hội Thể dục Bắc Kỳ.
Ngày 29/10/1934, ông Bùi Đình Tịnh, khi đó là Hiệu trưởng Trường Thể dục Hà Nội, đã gửi đơn lên Thống sứ Bắc Kỳ xin phép chuyển đổi “Trường Thể dục Hà Nội” thành một hội đoàn mang tên Hội Thể dục Bắc Kỳ. Kèm theo đơn là bản Điều lệ tổ chức của SEPTO cùng danh sách các thành viên Hội đồng quản trị được lập ngày 27/10/1934 theo đề xướng của ông Nguyễn Quý Toản[2].
Sau khi Hội Thể dục Bắc Kỳ được thành lập, hội đoàn đã tiến hành các thủ tục xin thuê và sử dụng khu đất tại khu vực Hàng Đẫy để xây dựng một sân thể thao phục vụ luyện tập và thi đấu.

Hợp đồng thuê đất để xây sân vận động của Hội Thể dục Bắc Kỳ, ký giữa ông Bùi Đình Tịnh, Chủ tịch Hội và chính quyền thành phố Hà Nội ngày 31/12/1937, nguồn: TTLTQGI
Theo các kế hoạch được triển khai trong những năm sau đó, từ khoảng năm 1936 đến năm 1938, Hội Thể dục Bắc Kỳ từng bước tiến hành xây dựng và hoàn thiện cơ sở vật chất cho bãi đá bóng Hàng Đẫy. Sân bóng được quy hoạch trên khu đất có diện tích hơn 20.000 m². Công trình được thiết kế với tường bao quanh, bên trong bố trí sân thi đấu cùng các hạng mục phục vụ hoạt động thể thao. Khán đài được dựng bằng gỗ với sức chứa khoảng 400 chỗ ngồi dành cho khán giả, bên cạnh đó còn có một số công trình phụ trợ phục vụ việc tổ chức các trận đấu và hoạt động luyện tập[3]. Đến năm 1937, sân bóng cơ bản được hoàn thành và bắt đầu được đưa vào sử dụng. Trong các tài liệu và báo chí đương thời, địa điểm này thường được gọi là sân SEPTO, theo tên của Hội Thể dục Bắc Kỳ.
Hội Thể dục Bắc Kỳ đã có kế hoạch cải tạo, mở rộng sân SEPTO từ năm 1942 theo dự án quy hoạch và mở rộng chung của thành phố Hà Nội. Hội đã được chính quyền cấp thêm đất đai xung quanh chùa Tú Uyên ngay sát sân vận động nhưng do tình hình chính trị rối ren nên kế hoạch này không được thực hiện[4].
Ngoài tên gọi SEPTO hay bãi đá bóng Hàng Đẫy trong những năm đầu hình thành, vào khoảng năm 1948-1949, trong một số tài liệu còn xuất hiện tên gọi sân vận động Colombon, theo tên của Chủ tịch Ủy ban Thể dục Bắc Kỳ lúc bấy giờ[5].
Đến năm 1951, sân tiếp tục được đổi tên thành sân vận động Trịnh Văn Hội, theo tên ông Trịnh Văn Hội - người được xem là giám đốc chuyên môn đầu tiên của Hội Thể dục Bắc Việt[6].
Đến năm 1958, sân được xây dựng lại với quy mô lớn hơn và chính thức mang tên sân vận động Hàng Đẫy. Năm 1988, sân được đổi tên thành sân vận động Hà Nội. Tuy nhiên, ngày 24/4/2003, Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội đã ban hành quyết định khôi phục lại tên gọi lịch sử “Sân vận động Hàng Đẫy”, và tên gọi này được sử dụng cho đến nay[7].
Những thay đổi về tên gọi này không chỉ phản ánh sự kế tiếp của các tổ chức và cá nhân có vai trò trong phong trào thể dục thể thao đương thời, mà còn cho thấy sự vận động của đời sống thể thao tại Hà Nội trong bối cảnh lịch sử nhiều biến động ở nửa đầu thế kỷ XX.
Trải qua nhiều giai đoạn lịch sử, từ bãi đá bóng Hàng Đẫy, sân SEPTO đến sân vận động Hàng Đẫy ngày nay, với nhiều lần thay đổi, cải tạo và mở rộng, công trình này không chỉ đơn thuần là một địa điểm thể thao - nơi tổ chức các hoạt động thi đấu mà còn là một dấu mốc lịch sử - văn hóa của Hà Nội. Qua gần một thế kỷ tồn tại và phát triển, sân vận động này đã góp phần phản ánh sự biến đổi của đời sống đô thị, sự phát triển của phong trào thể thao và những ký ức cộng đồng của người dân cả nước nói chung và Hà Nội nói riêng.
Nguyễn Hằng